Những sai lầm khi lựa chọn vật liệu xây dựng khiến chi phí tăng cao

Trong quá trình xây dựng nhà phố, biệt thự hoặc nhà ở riêng lẻ, vật liệu xây dựng thường chiếm một tỷ trọng đáng kể trong tổng ngân sách. Vì vậy, lựa chọn vật liệu không phù hợp có thể khiến chi phí tăng cao ngay từ giai đoạn thi công hoặc phát sinh thêm nhiều khoản sửa chữa về sau.

Một sai lầm phổ biến là cho rằng muốn tiết kiệm chi phí thì chỉ cần chọn vật liệu có đơn giá thấp. Trên thực tế, giá mua ban đầu chỉ là một phần của tổng chi phí. Vật liệu sai quy cách, chất lượng không ổn định, không phù hợp với hạng mục hoặc gây hao hụt lớn đều có thể khiến ngân sách vượt dự toán.

NỘI DUNG CHÍNH

Chọn vật liệu chỉ dựa vào giá rẻ

Đây là sai lầm thường gặp nhất khi xây dựng nhà ở. Khi so sánh báo giá, nhiều chủ đầu tư chỉ nhìn vào đơn giá của từng loại vật liệu mà chưa tính đến chất lượng, định mức sử dụng, tỷ lệ hao hụt và chi phí thi công.

Một loại vật liệu có giá thấp hơn chưa chắc tạo ra tổng chi phí thấp hơn nếu phải sử dụng nhiều hơn hoặc nhanh xuống cấp.

Khi so sánh vật liệu nên tính đến:

Đơn giá trên một đơn vị sản phẩm.
Định mức tiêu hao.
Chi phí vận chuyển.
Chi phí nhân công.
Tỷ lệ hao hụt.
Chi phí bảo trì.
Tuổi thọ dự kiến.
Chi phí sửa chữa hoặc thay thế.

Ví dụ, nếu một loại gạch có giá mua thấp nhưng kích thước không đồng đều, tỷ lệ hao hụt và thời gian thi công tăng lên thì khoản tiết kiệm ban đầu có thể nhanh chóng bị bù lại bởi chi phí nhân công và vật tư phát sinh.

Chọn vật liệu theo thương hiệu mà bỏ qua thông số kỹ thuật

Thương hiệu là một yếu tố tham khảo nhưng không nên được sử dụng như tiêu chí duy nhất để lựa chọn vật liệu.

Trong cùng một thương hiệu có thể có nhiều dòng sản phẩm, cấp chất lượng, quy cách và mục đích sử dụng khác nhau. Một sản phẩm phù hợp với nhà ở dân dụng chưa chắc phù hợp với khu vực ngoài trời hoặc hạng mục có yêu cầu kỹ thuật cao.

Khi lựa chọn nên xem đồng thời:

Thông số kỹ thuật.
Tiêu chuẩn áp dụng.
Mục đích sử dụng.
Điều kiện môi trường.
Phương pháp thi công.
Khả năng tương thích với vật liệu khác.
Chính sách bảo hành và nguồn cung.

Điều quan trọng là chọn đúng sản phẩm cho đúng hạng mục, thay vì chỉ chọn thương hiệu có tên tuổi.

Không xác định rõ vật liệu theo từng hạng mục

Một công trình có rất nhiều khu vực với điều kiện sử dụng khác nhau. Nhà vệ sinh, phòng khách, sân thượng, mặt tiền, ban công hay khu vực ngoài trời không thể áp dụng cùng một tiêu chí lựa chọn vật liệu.

Nếu không phân loại ngay từ đầu, chủ đầu tư dễ mua dư, mua sai hoặc sử dụng vật liệu không phù hợp.

Có thể phân loại theo nhóm:

Hạng mục	Yêu cầu cần ưu tiên
Móng, cột, dầm, sàn	Cường độ, tính ổn định
Tường xây	Cường độ, độ hút nước, kích thước
Nhà vệ sinh	Chống thấm, chống trơn
Sân thượng	Chống thấm, chịu thời tiết
Mặt tiền	Chống UV, chống ẩm, độ bền màu
Phòng khách	Độ bền, thẩm mỹ
Cầu thang	Chịu mài mòn, chống trơn
Khu vực ngoài trời	Chịu nắng, mưa và biến đổi nhiệt

Việc lựa chọn theo hạng mục giúp ngân sách được phân bổ đúng chỗ thay vì đầu tư cao cho những vị trí không cần thiết.

Thay đổi vật liệu liên tục trong quá trình thi công

Thay đổi vật liệu sau khi công trình đã triển khai thường gây ra nhiều chi phí phát sinh mà ban đầu rất khó nhận thấy.

Một thay đổi tưởng như nhỏ, chẳng hạn đổi kích thước gạch, loại sơn hoặc phương án cửa, có thể kéo theo điều chỉnh kích thước ô chờ, cao độ, kết cấu phụ hoặc các hạng mục hoàn thiện liên quan.

Chi phí phát sinh có thể đến từ:

Vật liệu đã mua nhưng không sử dụng.
Chi phí đổi trả hoặc vận chuyển.
Nhân công tháo dỡ.
Điều chỉnh lại bề mặt.
Thay đổi kích thước thi công.
Phát sinh vật liệu phụ.
Chậm tiến độ các công việc liên quan.

Do đó, những vật liệu có ảnh hưởng đến kích thước và cấu tạo công trình nên được chốt tương đối sớm trước khi thi công.

Chọn vật liệu hoàn thiện quá muộn

Không ít chủ nhà đến khi phần thô gần hoàn thiện mới bắt đầu lựa chọn gạch, đá, cửa, thiết bị vệ sinh hoặc sơn.

Cách làm này dễ khiến quyết định mua hàng trở nên bị động, đặc biệt khi sản phẩm cần đặt hàng hoặc có thời gian sản xuất dài.

Những rủi ro thường gặp:

Không còn đúng mẫu mong muốn.
Phải chọn sản phẩm có sẵn với giá cao hơn.
Phát sinh phí vận chuyển nhanh.
Thay đổi thiết kế để phù hợp vật liệu có sẵn.
Chậm tiến độ hoàn thiện.
Phải mua bổ sung từ nhiều nguồn khác nhau.

Việc chốt các nhóm vật liệu hoàn thiện quan trọng từ sớm giúp chủ đầu tư chủ động hơn về ngân sách và tiến độ.

Không tính tỷ lệ hao hụt vật liệu

Hao hụt là yếu tố cần được tính đến khi lập dự toán. Không phải toàn bộ số lượng vật liệu mua về đều có thể trở thành khối lượng hoàn thành.

Gạch ốp lát có thể phải cắt theo kích thước phòng. Đá tự nhiên có thể phải cắt bỏ phần không phù hợp. Sơn có hao hụt trong quá trình thi công. Cát, đá và vật liệu rời cũng có thể phát sinh hao hụt trong vận chuyển và sử dụng.

Tỷ lệ hao hụt phụ thuộc vào:

Loại vật liệu.
Kích thước mặt bằng.
Phương pháp thi công.
Mức độ phức tạp của hình học.
Tay nghề nhân công.
Điều kiện vận chuyển.
Cách bảo quản.

Nếu dự toán không tính đến hao hụt hợp lý, công trình có thể liên tục phải mua bổ sung, khiến việc kiểm soát ngân sách trở nên khó khăn.

Mua vật liệu theo đơn giá nhưng không tính chi phí vận chuyển

Một báo giá vật liệu thấp chưa chắc là phương án tiết kiệm nếu công trình ở xa nhà cung cấp hoặc khối lượng giao hàng nhỏ.

Chi phí vận chuyển, bốc xếp và giao nhiều đợt có thể làm thay đổi đáng kể giá thực tế của vật liệu khi đưa đến công trường.

Khi so sánh nhà cung cấp nên tính:

Giá thực tế = Giá vật liệu + vận chuyển + bốc xếp + chi phí phát sinh liên quan

Đặc biệt với cát, đá, gạch, xi măng hoặc vật liệu có khối lượng lớn, khoảng cách vận chuyển có thể ảnh hưởng đáng kể đến tổng chi phí.

Mua vật liệu quá nhiều để “được giá tốt”

Mua số lượng lớn có thể giúp giảm đơn giá trong một số trường hợp, nhưng không phải lúc nào cũng có lợi.

Nếu vật liệu không phù hợp điều kiện lưu kho hoặc công trình chưa sử dụng trong thời gian dài, việc mua quá sớm có thể dẫn đến hư hỏng, xuống cấp hoặc chiếm dụng vốn.

Không nên mua quá nhiều nếu:

Kho công trường không đảm bảo.
Vật liệu nhạy cảm với độ ẩm.
Sản phẩm có hạn sử dụng.
Thiết kế vẫn có khả năng thay đổi.
Khối lượng thực tế chưa được xác định tương đối chính xác.

Mục tiêu không phải là mua nhiều nhất mà là tối ưu thời điểm và khối lượng nhập vật tư.

Không kiểm tra vật liệu khi giao đến công trường

Một trong những nguyên nhân khiến chi phí tăng là nhận vật liệu nhưng không kiểm tra ngay.

Nếu phát hiện sai chủng loại, thiếu số lượng hoặc hư hỏng sau khi đã đưa vào thi công, việc đổi trả sẽ khó khăn hơn.

Khi giao vật liệu cần kiểm tra:

Chủng loại.
Quy cách.
Số lượng.
Mã sản phẩm.
Lô sản xuất.
Tình trạng bao bì.
Tình trạng thực tế.
Đối chiếu với phiếu giao hàng.

Đối với vật liệu quan trọng, nên lưu lại hồ sơ giao nhận để thuận tiện khi cần đối chiếu hoặc xử lý vấn đề sau này.

Không quan tâm đến tính tương thích giữa các loại vật liệu

Một hệ thống hoàn thiện thường bao gồm nhiều loại vật liệu làm việc cùng nhau. Ví dụ, hệ thống sàn có thể gồm nền bê tông, lớp cán, keo/vữa dán và gạch hoàn thiện.

Nếu chỉ lựa chọn từng sản phẩm riêng lẻ mà không quan tâm đến tính tương thích, nguy cơ phát sinh lỗi sẽ cao hơn.

Một số hệ thống cần đặc biệt chú ý:

Hệ chống thấm.
Hệ sơn.
Hệ gạch và keo dán.
Vữa xây, vữa trát.
Cửa và phụ kiện.
Kính và khung.
Vật liệu nền và lớp hoàn thiện.

Khi sử dụng sản phẩm chuyên dụng, nên tuân thủ hệ thống vật liệu và hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất.

Tiết kiệm sai chỗ ở phần kết cấu và chống thấm

Có những hạng mục sau khi hoàn thiện gần như không thể kiểm tra trực tiếp hoặc rất khó sửa chữa. Đây là nhóm không nên đặt mục tiêu tiết kiệm bằng cách giảm chất lượng vật liệu một cách tùy tiện.

Đặc biệt là các hạng mục liên quan đến kết cấu và chống thấm.

Cần kiểm soát chặt:

Cốt thép.
Bê tông.
Xi măng và cốt liệu.
Vật liệu xây.
Hệ thống chống thấm.
Vật liệu sử dụng cho các chi tiết âm, khuất.

Chi phí xử lý một lỗi kết cấu hoặc chống thấm sau khi hoàn thiện thường cao hơn nhiều so với việc kiểm soát vật liệu ngay từ đầu.

Chọn vật liệu hoàn thiện cao cấp nhưng không phù hợp

Chi phí cũng có thể tăng vì lựa chọn vật liệu vượt quá nhu cầu thực tế.

Ví dụ, một khu vực ít sử dụng nhưng lại lựa chọn vật liệu có thông số kỹ thuật và mức giá cao hơn nhiều so với yêu cầu cần thiết. Trong khi đó, những hạng mục quan trọng khác lại bị cắt giảm ngân sách.

Thay vì hỏi “vật liệu nào tốt nhất?”, nên hỏi:

Hạng mục này cần tính năng gì?
Mức độ sử dụng như thế nào?
Điều kiện môi trường ra sao?
Tuổi thọ yêu cầu bao nhiêu?
Có cần khả năng chống hóa chất, chống trơn hoặc chống mài mòn cao không?
Mức đầu tư hợp lý là bao nhiêu?

Đây là cách tiếp cận giúp cân bằng giữa chất lượng và chi phí.

Chọn vật liệu theo xu hướng thay vì theo nhu cầu sử dụng

Vật liệu mới hoặc phong cách đang được ưa chuộng có thể tạo hiệu ứng thẩm mỹ tốt nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp với điều kiện công trình.

Một số vật liệu đòi hỏi quy trình thi công đặc biệt, phụ kiện riêng hoặc đội ngũ có kinh nghiệm. Nếu công trường chưa đáp ứng được những yêu cầu này, chi phí thực tế có thể cao hơn dự kiến.

Trước khi lựa chọn vật liệu mới nên xem xét:

Đội thi công có kinh nghiệm không?
Có sẵn phụ kiện và vật tư phụ không?
Nguồn cung có ổn định không?
Có dễ bảo trì và thay thế không?
Chi phí vận chuyển và thi công thế nào?
Nhà cung cấp có hỗ trợ kỹ thuật không?

Không nên đánh giá vật liệu chỉ dựa vào hình ảnh mẫu hoặc xu hướng thiết kế.

Không tính chi phí vật tư phụ

Một lỗi khá phổ biến trong dự toán là chỉ quan tâm đến vật liệu chính.

Trên thực tế, nhiều hạng mục cần thêm keo, vữa, phụ kiện, chất xử lý bề mặt, lớp lót, nẹp, vít, gioăng hoặc các vật tư phụ khác.

Ví dụ:

Hạng mục	Vật liệu chính	Vật tư có thể phát sinh
Lát gạch	Gạch	Keo/vữa, ke, nẹp, chà ron
Sơn	Sơn phủ	Sơn lót, bột xử lý, vật tư che chắn
Chống thấm	Vật liệu chống thấm	Lớp lót, vật liệu xử lý góc/cổ ống
Cửa nhôm kính	Khung, kính	Phụ kiện, keo, gioăng
Đá ốp	Đá	Keo, nẹp, vật liệu xử lý mạch
Trần	Tấm trần	Khung xương, phụ kiện, vít

Nếu không tính đầy đủ từ đầu, tổng chi phí hoàn thiện rất dễ vượt dự toán.

Không so sánh báo giá trên cùng một tiêu chuẩn

Ba nhà cung cấp báo ba mức giá khác nhau không có nghĩa nhà cung cấp có giá thấp nhất luôn có lợi nhất.

Có thể mỗi báo giá đang sử dụng một loại sản phẩm, quy cách hoặc phạm vi cung cấp khác nhau.

Khi so sánh báo giá cần đưa về cùng mặt bằng:

Cùng thương hiệu.
Cùng mã sản phẩm.
Cùng quy cách.
Cùng tiêu chuẩn.
Cùng khối lượng.
Cùng điều kiện giao hàng.
Cùng điều kiện thanh toán.
Cùng phạm vi vật tư phụ nếu có.

Chỉ khi các điều kiện tương đương, việc so sánh đơn giá mới có ý nghĩa.

Không dự trù ngân sách cho biến động giá

Giá vật liệu xây dựng có thể thay đổi theo thời điểm, khu vực, nguồn cung và khối lượng mua. Vì vậy, dự toán vật liệu nên có một khoản dự phòng phù hợp thay vì xây dựng ngân sách theo mức giá thấp nhất có thể tìm thấy.

Đặc biệt với công trình có thời gian thi công dài, khoảng thời gian từ lúc lập dự toán đến lúc mua vật liệu thực tế có thể khá lớn.

Khi lập ngân sách nên phân biệt:

Chi phí vật liệu theo dự toán.
Chi phí vận chuyển.
Chi phí hao hụt.
Chi phí vật tư phụ.
Khoản dự phòng.
Chi phí phát sinh do thay đổi thiết kế.

Việc có khoản dự phòng giúp chủ đầu tư tránh phải cắt giảm đột ngột các hạng mục quan trọng khi chi phí thực tế tăng.

Không kiểm soát định mức sử dụng vật liệu

Chi phí không chỉ tăng do giá mua cao mà còn do sử dụng vật liệu vượt định mức.

Nếu lượng vữa, keo dán, sơn, chống thấm hoặc vật liệu hoàn thiện sử dụng cao hơn dự kiến, cần xác định nguyên nhân thay vì tiếp tục mua bổ sung.

Có thể kiểm tra:

Khối lượng thực tế đã thi công.
Định mức của nhà sản xuất.
Tỷ lệ hao hụt.
Tay nghề và phương pháp thi công.
Điều kiện bề mặt.
Cách bảo quản và cấp phát vật tư.

Quản lý vật tư theo định mức giúp phát hiện sớm những khoản tiêu hao bất thường.

Chạy theo một nhà cung cấp duy nhất

Làm việc lâu dài với một nhà cung cấp có thể thuận tiện, nhưng không nên vì thế mà bỏ qua việc kiểm tra giá và điều kiện cung cấp trên thị trường.

Đối với các nhóm vật liệu có giá trị lớn, nên có phương án so sánh định kỳ để đảm bảo mức giá và điều kiện mua hàng phù hợp.

Tuy nhiên, cũng không nên chia nhỏ quá nhiều nhà cung cấp chỉ để tìm giá thấp nhất. Điều này có thể làm tăng chi phí vận chuyển, quản lý, nghiệm thu và đối soát.

Tối ưu không phải là mua rẻ nhất ở từng sản phẩm mà là tối ưu tổng chi phí của cả hệ thống cung ứng.

Không lập danh mục vật liệu ngay từ đầu

Một danh mục vật liệu rõ ràng giúp chủ đầu tư kiểm soát tốt hơn từ thiết kế, dự toán đến mua sắm.

Danh mục nên có các thông tin:

Tên vật liệu.
Hạng mục sử dụng.
Thương hiệu.
Mã sản phẩm.
Quy cách.
Khối lượng dự kiến.
Đơn giá tham khảo.
Nhà cung cấp.
Thời điểm cần vật liệu.
Tình trạng đã đặt hàng.
Tình trạng giao hàng.

Khi có bảng theo dõi này, việc phát hiện vật liệu chưa đặt, mua thiếu hoặc mua trùng sẽ dễ dàng hơn.

Cách lựa chọn vật liệu để hạn chế phát sinh chi phí

Một quy trình lựa chọn vật liệu hiệu quả nên được thực hiện trước khi công trường bước vào giai đoạn sử dụng vật liệu tương ứng.

Bước 1: Xác định yêu cầu kỹ thuật

Xác định vật liệu cần đáp ứng tiêu chí gì dựa trên thiết kế và điều kiện sử dụng.

Bước 2: Lập danh mục vật liệu

Phân loại theo kết cấu, xây thô, chống thấm và hoàn thiện.

Bước 3: So sánh sản phẩm tương đương

Không chỉ so sánh giá mà cần so sánh cả thông số, định mức, vận chuyển và bảo hành.

Bước 4: Chốt mẫu và chủng loại

Đặc biệt với vật liệu hoàn thiện, cần hạn chế thay đổi sau khi thi công.

Bước 5: Kiểm tra khi nhập công trường

Đối chiếu chủng loại, quy cách, số lượng và tình trạng thực tế.

Bước 6: Theo dõi tiêu hao

So sánh khối lượng sử dụng thực tế với dự toán và định mức.

Bước 7: Đánh giá sau mỗi giai đoạn

Nếu có chênh lệch lớn, cần xác định nguyên nhân trước khi tiếp tục nhập vật liệu.

Nguyên tắc cân bằng giữa chất lượng và chi phí

Mục tiêu của việc lựa chọn vật liệu không phải là tìm sản phẩm rẻ nhất hay đắt nhất mà là tìm phương án phù hợp với yêu cầu công trình.

Có thể chia ngân sách thành ba nhóm:

Nhóm vật liệu	Định hướng kiểm soát
Kết cấu	Ưu tiên yêu cầu kỹ thuật và độ tin cậy
Chống thấm, vật liệu bảo vệ	Ưu tiên tính phù hợp và độ bền
Hoàn thiện	Cân bằng giữa công năng, thẩm mỹ và ngân sách

Cách phân bổ này giúp tránh tình trạng quá tiết kiệm ở những hạng mục quan trọng nhưng lại đầu tư quá nhiều vào những vật liệu chủ yếu phục vụ thẩm mỹ.

Những sai lầm khi lựa chọn vật liệu xây dựng không chỉ khiến chi phí tăng do giá mua cao mà còn có thể đến từ vật liệu không phù hợp, hao hụt lớn, vận chuyển, vật tư phụ, thay đổi thiết kế, thi công lại và chi phí bảo trì về sau.

Đối với nhà phố, biệt thự và công trình nhà ở dân dụng, lựa chọn vật liệu hiệu quả cần dựa trên tổng chi phí và yêu cầu kỹ thuật của từng hạng mục. Không nên chỉ nhìn vào đơn giá tại thời điểm mua mà cần đánh giá cả quá trình từ lựa chọn – vận chuyển – bảo quản – thi công – bảo trì.

Một nguyên tắc quan trọng cần nhớ là: tiết kiệm vật liệu không đồng nghĩa với chọn vật liệu rẻ nhất. Phương án hợp lý là lựa chọn đúng chủng loại, đúng chất lượng, đúng số lượng và đúng thời điểm, đồng thời kiểm soát chặt hao hụt và các chi phí phát sinh trong suốt quá trình xây dựng.

GMB Home Design – Đơn Vị Thi Công Cam Kết 100% Vật Tư Chuẩn Chất Lượng

Trong ngành xây dựng nhà dân dụng và công trình kiến trúc, chất lượng vật tư và tay nghề thi công chính là hai trụ cột quyết định tuổi thọ của ngôi nhà. Hiểu rõ tầm quan trọng của từng mét khối bê tông và cấp phối vật liệu, GMB Home Design luôn kiên định với sứ mệnh mang đến những công trình an toàn, vững chắc và thẩm mỹ nhất.

Tại sao nên chọn GMB Home Design?

Cam kết vật tư chính hãng 100%: Chúng tôi chỉ sử dụng các dòng phụ gia, xi măng, cốt liệu và hóa chất xây dựng đến từ các thương hiệu uy tín hàng đầu (Sika, Dulux, Kova…), tuyệt đối nói không với vật tư giả, nhái hay kém chất lượng.

Quy trình kiểm soát chuẩn kỹ thuật: Mọi khâu thi công từ chọn cấp phối bê tông, phối trộn phụ gia cho đến đầm dùi và bảo dưỡng đều được giám sát chặt chẽ bởi đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm.
Giải pháp thi công trọn gói: Đem lại sự an tâm tuyệt đối cho gia chủ từ khâu thiết kế kiến trúc, tính toán kết cấu đến hoàn thiện nội – ngoại thất.

Hãy liên hệ ngay với GMB Home Design để nhận tư vấn chuyên sâu và giải pháp xây dựng trọn gói bền vững nhất cho ngôi nhà mơ ước của bạn!

Thông tin liên hệ GMB Home Design

Hotline: 0969.931.886 – 0363.855.009
Trụ sở: Số 19A, ngõ 108, Nguyễn Lân, Phường Phương Liệt, thành phố Hà Nội
Văn phòng: HA1-07, KĐT Vinhomes Ocean Park 2, xã Nghĩa Trụ, Hưng Yên.
Email: gmbhomedesign19108@gmail.com
Website: gmbhome.com.vn