Thi công phần thô là giai đoạn quyết định trực tiếp đến độ bền, khả năng chịu lực và chất lượng lâu dài của công trình. Nếu các yêu cầu kỹ thuật không được kiểm soát ngay từ đầu, việc sửa chữa sau khi hoàn thiện thường tốn nhiều thời gian và chi phí.

Đối với nhà phố, biệt thự và công trình dân dụng, chủ đầu tư cần kiểm soát từ vật liệu đầu vào, nền móng, cốt thép, cốp pha, bê tông đến công tác xây tường và bảo dưỡng. Mỗi hạng mục cần được thực hiện theo hồ sơ thiết kế và tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp.

Kiểm soát hồ sơ thiết kế trước khi thi công

Trước khi bắt đầu phần thô, cần kiểm tra đầy đủ hồ sơ kiến trúc, kết cấu và các bản vẽ kỹ thuật liên quan.

Hồ sơ phải thể hiện rõ kích thước cấu kiện, cao độ, vị trí cột, dầm, sàn, móng, chủng loại và đường kính cốt thép cùng các yêu cầu kỹ thuật cần thiết.

Không nên thi công theo bản vẽ chưa được thống nhất hoặc tự ý điều chỉnh kích thước cấu kiện, vị trí thép và phương án kết cấu tại công trường.

Nếu phát sinh bất đồng giữa bản vẽ kiến trúc và kết cấu, cần được kỹ sư phụ trách xử lý trước khi triển khai.

Kiểm soát chất lượng vật liệu đầu vào

Vật liệu sử dụng cho phần thô cần được kiểm tra trước khi đưa vào công trình. Các vật liệu quan trọng gồm thép, xi măng, cát, đá, gạch xây, nước và bê tông.

Cần kiểm tra nguồn gốc, chủng loại, quy cách và chất lượng vật liệu theo yêu cầu của hồ sơ thiết kế và hồ sơ kỹ thuật.

Đối với những vật liệu yêu cầu chứng chỉ hoặc thí nghiệm, cần lưu lại hồ sơ để phục vụ công tác nghiệm thu và quản lý chất lượng.

Không nên thay đổi vật liệu đã được phê duyệt nếu chưa có sự thống nhất của đơn vị thiết kế hoặc người có trách nhiệm kỹ thuật.

Kiểm soát công tác cốt thép

Cốt thép là thành phần quan trọng trong hệ kết cấu bê tông cốt thép. Trước khi đổ bê tông, cần kiểm tra kỹ số lượng, đường kính, vị trí và khoảng cách các thanh thép.

Các nội dung cần kiểm soát gồm:

• Đường kính và chủng loại thép.
• Số lượng thanh thép.
• Khoảng cách giữa các thanh.
• Vị trí thép chịu lực và thép cấu tạo.
• Chiều dài neo và nối thép.
• Vị trí thép tăng cường.
• Thép chờ tại các cấu kiện.
• Lớp bê tông bảo vệ.
• Độ ổn định của hệ cốt thép trước khi đổ bê tông.

Đặc biệt, không được tự ý cắt, nối hoặc thay đổi vị trí cốt thép nếu chưa có phương án kỹ thuật phù hợp.

Kiểm soát lớp bê tông bảo vệ cốt thép

Khoảng cách giữa cốt thép và bề mặt bê tông cần được kiểm soát theo hồ sơ thiết kế và yêu cầu kỹ thuật của từng cấu kiện.

Con kê phải được bố trí phù hợp để giữ cốt thép đúng vị trí trong quá trình đổ bê tông.

Nếu lớp bảo vệ không đảm bảo, cốt thép có thể dễ bị tác động bởi môi trường, làm giảm độ bền của kết cấu. Ngược lại, đặt cốt thép sai vị trí cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng chịu lực của cấu kiện.

Vì vậy, đây là nội dung cần kiểm tra trước khi nghiệm thu cốt thép và cốp pha.

Kiểm soát công tác cốp pha

Cốp pha phải đảm bảo hình dạng, kích thước và vị trí theo thiết kế. Hệ thống chống đỡ cần đủ ổn định để không bị dịch chuyển hoặc biến dạng trong quá trình đổ bê tông.

Trước khi đổ bê tông cần kiểm tra:

• Kích thước cấu kiện.
• Cao độ.
• Vị trí tim trục.
• Độ thẳng đứng.
• Độ kín khít của cốp pha.
• Hệ thống chống đỡ.
• Vệ sinh bên trong cốp pha.
• Khả năng tiếp cận để đổ và đầm bê tông.

Cốp pha không ổn định có thể dẫn đến biến dạng cấu kiện, sai kích thước hoặc ảnh hưởng đến chất lượng bề mặt bê tông.

Kiểm soát chất lượng bê tông

Bê tông cần được kiểm soát từ vật liệu đầu vào cho đến quá trình đổ, đầm và bảo dưỡng.

Đối với bê tông thương phẩm, cần kiểm tra thông tin trên phiếu giao nhận, cấp độ bền, thời gian xuất trạm và các yêu cầu kỹ thuật liên quan.

Tại công trường, độ sụt có thể được kiểm tra theo quy trình phù hợp để đánh giá tính công tác của hỗn hợp bê tông.

Đặc biệt, không nên tự ý thêm nước vào bê tông tại công trường vì có thể làm thay đổi thành phần hỗn hợp và ảnh hưởng đến chất lượng bê tông.

Kiểm soát việc lấy mẫu bê tông

Lấy mẫu bê tông là một trong những nội dung quan trọng trong công tác kiểm soát chất lượng.

Mẫu bê tông cần được lấy theo quy định áp dụng cho công trình, ghi nhận đầy đủ thông tin về vị trí, thời điểm và đợt đổ. Sau đó, mẫu được bảo dưỡng và đưa đến phòng thí nghiệm để xác định cường độ theo thời gian quy định.

Kết quả thí nghiệm là cơ sở để đối chiếu chất lượng bê tông thực tế với yêu cầu thiết kế.

Không nên đánh giá chất lượng bê tông chỉ bằng màu sắc hoặc độ cứng bề mặt sau khi tháo cốp pha.

Kiểm soát quá trình đổ và đầm bê tông

Bê tông phải được đổ theo trình tự phù hợp với từng cấu kiện. Trong quá trình đổ cần hạn chế hiện tượng phân tầng, tránh làm xê dịch cốt thép và cốp pha.

Công tác đầm bê tông cần đảm bảo bê tông được phân bố và đặc chắc, hạn chế rỗng, rỗ tổ ong.

Khu vực dầm, cột, nút giao dầm – cột và những vị trí có mật độ cốt thép cao cần đặc biệt chú ý vì đây là những nơi dễ xảy ra tình trạng bê tông không được đầm đầy đủ.

Kiểm soát công tác bảo dưỡng bê tông

Sau khi đổ, bê tông cần được bảo dưỡng theo điều kiện thực tế và yêu cầu kỹ thuật nhằm hạn chế mất nước quá nhanh và hỗ trợ quá trình phát triển cường độ.

Phương pháp bảo dưỡng cần phù hợp với thời tiết, loại cấu kiện và điều kiện thi công.

Trong thời tiết nắng nóng hoặc khô hanh, việc kiểm soát quá trình mất nước của bê tông càng cần được chú trọng.

Bảo dưỡng không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ nứt bề mặt và ảnh hưởng đến chất lượng bê tông.

Kiểm soát thời điểm tháo cốp pha

Không nên tháo cốp pha chỉ dựa trên số ngày cố định mà cần xem xét loại cấu kiện, loại cốp pha, điều kiện bảo dưỡng và yêu cầu kỹ thuật của công trình.

Đối với các cấu kiện chịu lực như dầm và sàn, việc tháo dỡ hệ chống đỡ cần đặc biệt thận trọng.

Tháo cốp pha hoặc chống đỡ quá sớm khi bê tông chưa đạt điều kiện cần thiết có thể gây võng, nứt hoặc ảnh hưởng đến khả năng chịu lực của kết cấu.

Kiểm soát công tác xây tường

Sau khi hoàn thành hệ kết cấu, công tác xây tường cũng cần được kiểm soát để đảm bảo chất lượng phần thô.

Cần kiểm tra vị trí tường theo bản vẽ, kích thước, độ thẳng đứng, độ phẳng và sự liên kết với kết cấu.

Các vị trí giao giữa tường và cột, dầm cần được xử lý phù hợp để hạn chế nguy cơ nứt sau này.

Đồng thời, cần bố trí đúng vị trí cửa đi, cửa sổ, hộp kỹ thuật và các đường chờ theo hồ sơ thiết kế để tránh phải đục phá khi bước sang giai đoạn hoàn thiện.

Kiểm soát đường điện nước âm tường

Hệ thống điện, cấp thoát nước được triển khai trong giai đoạn phần thô cần được phối hợp chặt chẽ với kiến trúc và kết cấu.

Vị trí đường ống, hộp kỹ thuật và đường điện cần được xác định trước khi xây hoặc đổ các cấu kiện liên quan.

Không nên tự ý đục phá dầm, cột hoặc sàn bê tông để đưa đường ống nếu chưa có giải pháp kỹ thuật được chấp thuận.

Việc phối hợp tốt giữa kết cấu và MEP ngay từ đầu giúp hạn chế đục phá, giảm chi phí sửa chữa và tránh ảnh hưởng đến kết cấu công trình.

Kiểm soát kích thước và cao độ công trình

Trong quá trình thi công cần thường xuyên kiểm tra tim trục, kích thước và cao độ của các cấu kiện.

Các nội dung cần kiểm tra gồm:

• Tim móng.
• Tim cột.
• Kích thước dầm, cột, sàn.
• Cao độ từng tầng.
• Vị trí cầu thang.
• Kích thước ô cửa.
• Cao độ sàn.
• Vị trí các lỗ kỹ thuật.

Sai số ở một công đoạn có thể kéo theo nhiều vấn đề ở các công đoạn sau. Vì vậy, kiểm tra kích thước cần được thực hiện thường xuyên thay vì chỉ kiểm tra khi công trình đã hoàn thành.

Kiểm soát công tác chống thấm ở phần thô

Một số vị trí cần được chú ý ngay từ giai đoạn phần thô như sàn vệ sinh, ban công, sân thượng, mái và khu vực tiếp giáp với tường ngoài.

Các chi tiết liên quan đến cao độ, độ dốc thoát nước, cổ ống và vị trí xuyên sàn cần được thi công đúng thiết kế.

Nếu xử lý không tốt từ đầu, hiện tượng thấm nước có thể xuất hiện sau khi công trình hoàn thiện và việc khắc phục thường phức tạp hơn nhiều.

Kiểm soát an toàn trong quá trình thi công

Bên cạnh chất lượng kết cấu, an toàn lao động cũng là yêu cầu quan trọng trong thi công phần thô.

Công trường cần kiểm soát hệ thống giàn giáo, sàn công tác, lan can bảo vệ, khu vực thi công trên cao và các thiết bị nâng hạ.

Việc đảm bảo an toàn không chỉ bảo vệ người lao động mà còn giúp quá trình thi công diễn ra ổn định, hạn chế sự cố làm ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng công trình.

Các tiêu chuẩn kỹ thuật thường được sử dụng

Tùy loại công trình và phạm vi công việc, việc thi công phần thô cần tham chiếu các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành có liên quan.

Một số nhóm tiêu chuẩn thường được sử dụng để kiểm soát gồm:

• Tiêu chuẩn về thiết kế và thi công kết cấu bê tông, bê tông cốt thép.
• Tiêu chuẩn về công tác đất và nền móng.
• Tiêu chuẩn về cốt thép và liên kết cốt thép.
• Tiêu chuẩn về bê tông và hỗn hợp bê tông.
• Tiêu chuẩn về lấy mẫu, bảo dưỡng và thí nghiệm bê tông.
• Tiêu chuẩn về công tác xây.
• Quy chuẩn về an toàn trong thi công xây dựng.

Điểm quan trọng là không nên áp dụng máy móc một thông số cho mọi công trình. Các yêu cầu cụ thể cần được xác định theo hồ sơ thiết kế, loại kết cấu, điều kiện thi công và tiêu chuẩn áp dụng tại thời điểm xây dựng.

Hồ sơ cần lưu trong quá trình thi công phần thô

Kiểm soát kỹ thuật không chỉ nằm ở việc kiểm tra thực tế mà còn cần được thể hiện bằng hồ sơ.

Chủ đầu tư nên yêu cầu lưu trữ các tài liệu quan trọng như:

• Hồ sơ thiết kế được phê duyệt.
• Hồ sơ vật liệu đầu vào.
• Chứng chỉ chất lượng vật liệu khi có yêu cầu.
• Biên bản nghiệm thu cốt thép.
• Biên bản nghiệm thu cốp pha.
• Biên bản nghiệm thu trước khi đổ bê tông.
• Phiếu giao nhận bê tông.
• Kết quả kiểm tra độ sụt.
• Hồ sơ lấy và thí nghiệm mẫu bê tông.
• Biên bản nghiệm thu các công việc đã hoàn thành.

Hệ thống hồ sơ đầy đủ giúp chủ đầu tư dễ dàng kiểm soát chất lượng và có cơ sở đối chiếu khi phát sinh vấn đề trong quá trình sử dụng công trình.

Những thời điểm bắt buộc phải kiểm tra kỹ

Một nguyên tắc quan trọng khi thi công phần thô là không để một công việc bị che khuất trước khi được kiểm tra và nghiệm thu.

Các thời điểm cần đặc biệt chú ý gồm:

• Trước khi đổ móng: kiểm tra nền, kích thước móng, cốt thép, lớp bảo vệ và cao độ.
• Trước khi đổ cột: kiểm tra thép dọc, thép đai, thép chờ, kích thước và độ ổn định của cốp pha.
• Trước khi đổ dầm sàn: kiểm tra toàn bộ hệ cốt thép, con kê, cao độ, kích thước và các vị trí chờ kỹ thuật.
• Trong khi đổ bê tông: kiểm soát bê tông đầu vào, độ sụt, lấy mẫu, quá trình đổ và đầm.
• Sau khi tháo cốp pha: kiểm tra kích thước, bề mặt, độ thẳng, các vị trí rỗ hoặc nứt và những bất thường khác.

Chủ đầu tư cần lưu ý gì khi giám sát phần thô?

Chủ đầu tư không nhất thiết phải trực tiếp đo đạc hay thực hiện các phép thử kỹ thuật. Tuy nhiên, cần yêu cầu nhà thầu thực hiện đầy đủ các bước kiểm tra và nghiệm thu theo hồ sơ thiết kế và quy trình quản lý chất lượng.

Đặc biệt, không nên vì muốn đẩy nhanh tiến độ mà bỏ qua các bước nghiệm thu cốt thép, cốp pha hoặc bê tông trước khi chuyển sang công đoạn tiếp theo.

Đối với những hạng mục liên quan trực tiếp đến an toàn kết cấu, nên có kỹ sư hoặc đơn vị tư vấn giám sát có chuyên môn kiểm tra và xác nhận.

Các tiêu chuẩn kỹ thuật trong thi công phần thô không chỉ nhằm kiểm soát chất lượng vật liệu mà còn bao gồm toàn bộ quá trình từ chuẩn bị mặt bằng, thi công móng, cốt thép, cốp pha, bê tông đến xây tường và các hệ thống kỹ thuật liên quan.

Muốn công trình đạt chất lượng tốt, chủ đầu tư cần kiểm soát đúng ngay từ đầu, nghiệm thu từng công đoạn và lưu trữ đầy đủ hồ sơ. Đặc biệt, những phần kết cấu sẽ bị che khuất cần được kiểm tra kỹ trước khi chuyển sang bước thi công tiếp theo.

Một quy trình giám sát chặt chẽ sẽ giúp hạn chế sai sót, giảm chi phí sửa chữa và tạo nền tảng vững chắc cho các hạng mục hoàn thiện phía sau.